Nieuwe berichten op nieuw blog

Hoe ik Ishiguro’s mooiste bijna níet vertaalde!

Dit nieuwe bericht staat net als volgende op: http://barthokriek.nl/ishiguro-rest-dag/

Mijn blog is namelijk verhuisd. Beste volgers, verhuizen jullie mee?

Met vriendelijke groet,

B.K.

Advertenties
Geplaatst in Ishiguro | Een reactie plaatsen

Kruisbestuiving tussen schrijven en literair vertalen

Lezing gegeven op de Literaire Vertaaldagen, 9 december 2016, Amsterdam

Inleiding

Ik ga het hebben over de ‘kruisbestuiving’ tussen schrijven en literair vertalen. De schrijver en de vertaler in mij hebben in de loop der jaren op allerlei manieren van elkaar geleerd, en wel in een kluwen van hersenprocessen en invloeden over en weer. Maar er zijn wat lijnen in te ontdekken.

Dit opstel maakt in verbeterde versie nu deel uit van de ‘Cursus literair vertalen als herscheppende kunst’, meer daarover is hier te vinden

 

 

Geplaatst in Literair vertalen, Literaire kritiek, Literaire vertaalkritiek | Een reactie plaatsen

Cursus literair vertalen als herscheppende kunst

talentVanzelf

Het stuk over deze cursus-op-afstand is verhuisd naar: http://bit.ly/1OLezSZ

 

Geplaatst in Literair vertalen | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Talent voor literair vertalen?

talentVanzelf

omdat het vanzelf moet gaan

Voor veel beweringen en suggesties in dit stuk geldt dat ze bij benadering waar zijn. Dit ‘bij benadering’ betekent niet dat ze niet heel erg waar zijn of niet heel erg belangrijk. Dat zijn ze namelijk wel. Maar als het over de kunsten gaat, waaronder de kunst van het literair vertalen, zijn het benaderende, het ongrijpbare en het niet-precies-definieerbare onvermijdelijk. Precisie is inzake de kunsten een zeer subtiele en allesbehalve rationele zaak. Een tekening, bijvoorbeeld, kan ondanks en dankzij zijn schetsmatigheid onmetelijk veel preciezer[1] zijn dan een technische tekening of een foto.

Talenten, eigenschappen en vaardigheden

De ware literair vertaler beschikt over verbazingwekkend veel uiteenlopende en tegengestelde talenten, eigenschappen en vaardigheden. Een scherp omlijnd profiel van ‘de literair vertaler’ is met zo veel variabelen uiteraard niet te geven, een algemeen, onvolledig overzicht wel.

Dit opstel maakt in verbeterde versie nu deel uit van de ‘Cursus literair vertalen als herscheppende kunst’, meer erover is hier te vinden

 

Geplaatst in Literair vertalen | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Literair vertalen en het intellectuele misverstand

Inleiding

Literair vertalen werd tot voor kort algemeen beschouwd als een ambacht dat door ieder met enig talent viel aan te leren[1]. Men meende dat een beginnende literair vertaler niet meer hoefde te doen dan alle regels bestuderen en nauwgezet toepassen om tot excellente literaire vertalingen te kunnen komen. Een denkbeeldige, puur ambachtelijke literaire vertaler zou voortdurend fragmentjes origineel lezen, met zijn ratio alle regels erbij halen, zich strikt houdend aan diezelfde regels al redenerend tot een fragmentje proefvertaling komen en uiteindelijk telkens, welbewust en rationeel, zijn vertaalbeslissingen nemen en die ook kunnen verantwoorden.

Dit is het intellectuele misverstand uit de titel.

Dit opstel maakt in verbeterde versie nu deel uit van de ‘Cursus literair vertalen als herscheppende kunst’, meer erover is hier te vinden

 

Geplaatst in Literair vertalen | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Herscheppend vertalen en de inleving

‘Men ziet dat de overeenkomst op woord- of syntactisch niveau niet altijd te bespeuren is […] Maar wat een effect! Het is of de vertaler met in zijn achterhoofd globaal een idee van de mededeling die hij moest weergeven, in de huid van zo’n dame is gekropen en met haar mond spreekt.[…] Vroeger stelde men aan vertalers wel de eis dat ze moesten vertalen zoals de schrijver van het origineel ‘het in de doeltaal zou formuleren’. Een eis die even absurd is als… […] …hier krijgt men het idee dat deze vertaling … dit ideaal benadert.’
Arthur Langeveld[1]

zo of zo

Het motto boven dit stuk komt uit wat in mijn ogen een van de meest opmerkelijke passages is in Langevelds Vertalen wat er staat. Wie de hele passage leest krijg het idee dat Langeveld hier worstelt met zijn eigen bewondering, en met flink wat tegenzin erkent dat een vertaler langs een dergelijke niet-rationele weg tot een excellente vertaling kan komen[2]. De passage behelst in feite een pregnante beschrijving van het herscheppende vertaalproces (afgezien van het woord ‘globaal’, want herscheppend vertalen kan op een bepaalde manier juist heel precies en raak zijn).

Dit opstel maakt in verbeterde versie nu deel uit van de ‘Cursus literair vertalen als herscheppende kunst’, meer erover is hier te vinden

 

Geplaatst in Literair vertalen, Ondertiteling | Tags: , , , , , | 1 reactie

Affiniteit!

In 1979, na mijn eersteling – een vertaling van een bundel essays van Philip Roth (1) – en daarna twee detectives om ‘het vak’ te leren, waarvan de tweede door de redacteur van dienst opeens ‘swingend’ genoemd werd, stond ik voor de keuze ‘Welk boek, welke schrijver nu?’ Het literair vertalen werd algemeen nog gezien als een ambacht pur sang, en benijdenswaardige collegae in de dop hadden dat uitstekend onder de knie leren krijgen op het Instituut voor Vertaalkunde van de Universiteit van Amsterdam. Ik had daar een maand of twee meegelopen en besefte dat ik ambachtelijk niet aan hen kon tippen. Alleen bij schrijvers die mij op het lijf geschreven waren, zo redeneerde ik, had ik met mijn gebrekkige ambachtelijke bagage kans het niveau van die onderlegde collega’s in de dop te benaderen.

Kurt Vonnegut was voor mij zo’n schrijver. Bij lezing van Breakfast of Champions had ik het idee dat de verteller een goede bekende van me was, wiens lijzige toon ik kon horen en helemaal aanvoelen…

Dit opstel maakt in verbeterde versie nu deel uit van de ‘Cursus literair vertalen als herscheppende kunst’, meer erover is hier te vinden

 

Geplaatst in Literair vertalen | Tags: , | Een reactie plaatsen