‘Herscheppende ambachtelijkheden’

mevrouwBridge                               meneerBridge

Herscheppende ambachtelijkheden
in Mevrouw Bridge en Meneer Bridge

Vroeger, toen veel literair vertalers het paradigma aanhingen dat literair vertalen puur een ambacht was, overheerste de mening dat dat ‘ambacht’ onder de knie te krijgen was (mits je er talent voor had), door alle vertaalregels te leren en vervolgens zo goed en zo kwaad als het ging toe te passen.

Dit opstel maakt in verbeterde versie nu deel uit van de ‘Cursus literair vertalen als herscheppende kunst’, meer erover is hier te vinden

 

Advertenties

Over Bartho Kriek

Ik ben dichter, schrijver en literair vertaler, en geef cursussen ondertitelen in binnen- en buitenland.
Dit bericht werd geplaatst in Literair vertalen en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

6 reacties op ‘Herscheppende ambachtelijkheden’

  1. Dag Bartho,

    Mooi blogstuk, Bartho. Ik heb alleen een beetje moeite met je redenering bij ‘If Harriet decided to leave.’In jouw vertaling is de beslissing van Harriet om weg te gaan verloren gegaan. Dat ‘decided’ mag dan een stoplap zijn, hier wordt het betekenisloos. Is dat wel de bedoeling?

    Like

    • Bartho Kriek zegt:

      Dag Janet, Ja, de bedoeling omdat het een veel voorkomende stoplap is. M.a.w. voor mijn gevoel was het in het Engels vrijwel betekenisloos en zou vertaling ervan dat vreselijke euvel van de nadrukkelijkheid opleveren dat je zo vaak in vertalingen ziet. ‘decided to’ kan bovendien ook zoiets betekenen als ‘ertoe kwam’, wat ook al in de minder nadrukkelijke richting gaat, maar in het NL, mede door de herhalingen, ook niet zou kunnen.
      Ik zeg ‘voor mijn gevoel’ omdat ik op gevoel beslis en het beredeneerbare zoveel mogelijk ter controle probeer te gebruiken.

      Like

  2. anna zegt:

    Beste Bartho, ik vertaal historische, romantische damesromans, Op dit genre wordt neergekeken, en zeker op het vertalen ervan. Ik zou me nooit met een literair vertaler willen meten, hoor. Maar er wordt door de redactie wel degelijk goed vertaalwerk verwacht. Bovendien is dat natuurlijk ook de lol ervan. Zelfs al zijn de verhalen inhoudelijk altijd hetzelfde, er zijn wel degelijk uitstekende schrijfsters bij en er wordt verwacht dat je die ook goed vertaalt.En zeker geen Engerlandsigheid. Van bovenstaande voorbeelden herken ik er zeker een paar. Leuk! Ik kan me echter permitteren om als me dat zo uitkomt weg te laten of naar harte lust te veranderen. Dat maakt het natuurlijk een stuk gemakkelijker. Maar vaak is het gewoon leuk om toch te proberen er echt iets van te maken en de schrijfster eer aan te doen (als ze dat verdient, want er zijn er ook die ik waardeloos vind). Hartelijke groet, Anna

    Like

    • Bartho Kriek zegt:

      Idee n.a.v. je reactie, Anna: het niet louter ambachtelijke literair vertalen, het herscheppende dus, gaat enigszins in de richting van het bewerken, waar jij het over hebt. Ik zie vaak dat het ambachtelijke een vertaling ruïneert.
      Ergens tussen die twee in zit de ware kunst van het literair vertalen.
      Met groet,
      Bartho

      Like

  3. rhcdg zegt:

    Beste Bartho,

    Je blog heb ik nog maar net ontdekt: erg fijne stukken. Zo fijn zelfs dat ik vaak denk: dit had ik zelf geschreven kunnen hebben. Nee: dit had ik graag zelf geschreven. Ik zal niet beweren dat ik altijd herscheppend vertaald heb, in het begin (15 jaar geleden) volgde ik teksten nog heel getrouw – en dus ontrouw aan het Nederlands. Gaandeweg kwam ik erachter dat het niet vol te houden is als je gewoon Nederlands wilt schrijven. Dat is de vraag waarop ik elke vertaalde zin controleer: zegt een Nederlandse moedertaalspreker dit zo?

    Daarnaast is er de kwestie van de pregnante verwoording. Ik heb gemerkt dat concrete voorstellingen daarvoor beter werken dan algemene categorieën. Bijv:

    ‘You’d think I was poison’ heb je vertaald als ‘Alsof ik een besmettelijke ziekte had’. Daar zou ik, afhankelijk van hoe het personage besnaard is (fijn of grof) kiezen voor ‘open tbc’ of iets dergelijks.

    Nog een paar andere dingen die me opvielen:

    ‘Mevrouw Bridge besefte met ontsteltenis’: niet ‘tot haar schrik’?

    ‘Ze keek naar de auto met een gezicht dat moest aangeven dat ze haar geluk bijna niet op kon’: ‘Ze keek naar de auto en deed erg haar best om te laten zien dat ze haar geluk bijna niet op kon’ (iets sterker en vermijden van tweemaal constructie met ‘dat’)

    Laatste: ‘Op de gebruikelijke kinderziektes na en die keer dat Douglas zijn enkel verstuikte toen hij van het garagedak af sprong hebben we aan ernstige verwondingen en ziekten weten te ontkomen’:
    ‘Op de gewone kinderziektes na (voor ‘the usual childhood illnesses’) en die keer dat Douglas zijn enkel verstuikte toen hij van het garagedak af sprong, zijn ernstige verwondingen en ziekten ons bespaard gebleven.’

    Wat deze laatste zin betreft geloof ik niet dat die ontbrekende komma (na ‘roof’) in het Nederlands overgenomen moet worden. De zinsstructuur is nu anders: tussen twee persoonsvormen in kan hij niet gemist worden.

    Neem me deze alternatieven niet kwalijk: ze komen voort uit de aard van je tekst.

    Vriendelijke groet,

    Rutger H. Cornets de Groot

    Like

    • Bartho Kriek zegt:

      Dank voor je reactie, Rutger. Uiteraard zijn er dingen die ook anders kunnen. De gewone kinderziektes vind ik en verbetering, bij andere dingen kan ik al mijn afwegingen niet meer terughalen en moet ik daarom heel voorzichtig zijn.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s